Coraz więcej osób kończy studia poza granicami Polski albo wyjeżdża z polskim dyplomem do pracy za granicę. W obu przypadkach pojawia się pytanie o tłumaczenie i to samo pytanie bywa źle zadane. Zanim zlecisz tłumaczenie, warto ustalić dwie rzeczy: do kogo dokument trafia i w jakim celu. Od tego zależy nie tylko rodzaj wymaganego tłumaczenia, ale i to, czy w ogóle jest ono potrzebne. Wiele osób zamawia kosztowne tłumaczenie kilkunastostronicowego suplementu w sytuacji, w której instytucja go nie wymaga.

Czym różni się dyplom od suplementu

Suplement powstał w ramach Procesu Bolońskiego jako narzędzie porównywania kwalifikacji między krajami. Ma ośmiosekcyjną strukturę, identyczną w całej Europie, dzięki czemu pracodawca lub uczelnia w innym państwie widzi nie tylko co absolwent skończył, ale też jaką wartość ma ten dyplom w rodzimym systemie. To także powód, dla którego suplement jest w tłumaczeniu znacznie droższy niż sam dyplom.

Kiedy potrzebne jest tłumaczenie przysięgłe?

Informacja Dyrektora NAWA o zagranicznym dyplomie

To najczęstsza ścieżka dla osób, które chcą wykazać wartość zagranicznego dyplomu w Polsce, podejmując pracę lub kontynuując naukę. Wnioski składa się wyłącznie elektronicznie, przez System SYRENA, a informacja wydawana jest bezpłatnie, w języku polskim, jako plik PDF z kwalifikowanym podpisem cyfrowym.

Do wniosku dołącza się skany dyplomu, suplementu lub transkryptu, dokumentu poprzedniego oraz tłumaczenia przysięgłe wszystkich tych dokumentów. Wymóg tłumaczenia nie dotyczy jednak dokumentów wydanych w językach angielskim, rosyjskim, ukraińskim i białoruskim. Dla absolwentów uczelni brytyjskich, irlandzkich, amerykańskich, kanadyjskich, australijskich czy indyjskich oznacza to w praktyce, że tłumaczenie do NAWA nie jest potrzebne.

Przed złożeniem wniosku warto też sprawdzić system KWALIFIKATOR, dla wielu krajów i typów dyplomów zawiera gotową odpowiedź.

Nostryfikacja dyplomu

To procedura ustalenia polskiego odpowiednika zagranicznego dyplomu, prowadzona przez uczelnię posiadającą odpowiednią kategorię naukową, na podstawie rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 28 września 2018 r. (Dz.U. 2018 poz. 1881).

Zasady tłumaczenia są tu odwrotne, niż zwykle się zakłada: uczelnia może po ocenie formalnej wniosku zażądać tłumaczenia zwykłego, a tłumaczenia sporządzonego i poświadczonego przez tłumacza przysięgłego  tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Nostryfikacja jest odpłatna; maksymalna opłata to równowartość 50% wynagrodzenia profesora, a jej wysokość ustala uczelnia. Analogiczne zasady obowiązują przy nostryfikacji stopni naukowych.

Uznanie dyplomu z mocy prawa

Dyplomy z państw Unii Europejskiej, OECD i EFTA oraz objęte umowami międzynarodowymi są w Polsce uznawane z mocy prawa na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Nostryfikacja nie jest wtedy potrzebna, choć pracodawca lub uczelnia nadal może poprosić o tłumaczenie, żeby zapoznać się z treścią dokumentu.

Zawody regulowane

Lekarz, pielęgniarka, farmaceuta, architekt, radca prawny, nauczyciel - tutaj wymagania określa właściwa izba lub organ zawodowy i są one zwykle najbardziej rygorystyczne. Tłumaczenie poświadczone jest regułą, często wraz z apostille i dodatkowymi zaświadczeniami.

Wyjazd za granicę z polskim dyplomem

Sytuacja odwrotna: polski dyplom i suplement tłumaczone na angielski dla zagranicznej uczelni, pracodawcy lub instytucji ewaluacyjnej. Warto pamiętać, że apostille dla dyplomów ukończenia studiów wydaje NAWA, a nie Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Apostille na podpisie tłumacza przysięgłego, jeśli kraj docelowy tego wymaga, wydaje natomiast MSZ.

Podsumowanie: jakie tłumaczenie jest wymagane

Błędy, które kosztują czas i pieniądze

1. Zamówienie tłumaczenia przysięgłego do NAWA dla dokumentu anglojęzycznego, którego NAWA nie wymaga.
2. Zamówienie tłumaczenia przysięgłego do nostryfikacji bez wcześniejszego zapytania uczelni, która co do zasady poprzestaje na tłumaczeniu zwykłym.
3. Tłumaczenie dyplomu bez suplementu, co prowadzi do wezwania do uzupełnienia.
4. Uzyskanie apostille już po tłumaczeniu — klauzula pozostaje wtedy nieprzetłumaczona.
5. Zwracanie się o apostille dyplomu do MSZ zamiast do NAWA.
6. Oczekiwanie, że tłumaczenie przesądzi o uznaniu dyplomu.

Sprawdź naszą ofertę tłumaczenia dokumentów szkolnych!

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy NAWA wymaga tłumaczenia przysięgłego dyplomu?

Nie zawsze. Do wniosku o informację o zagranicznym dyplomie dołącza się tłumaczenia przysięgłe wszystkich dokumentów, ale wymóg ten nie dotyczy dokumentów wydanych w językach angielskim, rosyjskim, ukraińskim i białoruskim.

Czy tłumaczenie dyplomu oznacza jego uznanie w Polsce?

Nie. Tłumaczenie odtwarza treść dokumentu w innym języku. O uznaniu i równoważności rozstrzygają instytucje zajmujące się uznawalnością wykształcenia - NAWA albo uczelnia prowadząca postępowanie nostryfikacyjne.

Czy tytuł Bachelor of Science tłumaczy się jako licencjat?

Nie. Zgodnie z zaleceniem Komitetu Konwencji Lizbońskiej nazwy stopni naukowych i tytułów zawodowych pozostawia się w brzmieniu oryginalnym, żeby nie sugerować ekwiwalencji, o której rozstrzyga inny organ.

Czy do nostryfikacji potrzebne jest tłumaczenie przysięgłe?

Co do zasady nie. Uczelnia nostryfikująca może zażądać tłumaczenia zwykłego, a poświadczonego przez tłumacza przysięgłego - tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Warto zapytać uczelnię przed zamówieniem tłumaczenia.

Kto wydaje apostille na dyplomie ukończenia studiów?

Dla dyplomów ukończenia studiów, dyplomów doktorskich i habilitacyjnych oraz świadectw ukończenia studiów podyplomowych właściwa jest NAWA. Apostille na podpisie tłumacza przysięgłego wydaje Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

Czy tłumaczenie dyplomu ma termin ważności?

Nie. Tłumaczenie poświadczone nie traci ważności z upływem czasu. Ograniczeniem bywają wymagania odbiorcy - niektóre instytucje zagraniczne proszą o tłumaczenie wykonane w określonym okresie albo przesłane bezpośrednio przez tłumacza.

Czy mogę otrzymać tłumaczenie w formie elektronicznej?

Tak. Tłumaczenie poświadczone może zostać wydane jako plik PDF opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym. To wygodne rozwiązanie przy wnioskach składanych online, na przykład w Systemie SYRENA.

Czy potrzebuję oryginału dyplomu, żeby zamówić tłumaczenie?

Do rozpoczęcia pracy i wyceny wystarczy skan. Jeśli tłumaczenie ma zawierać formułę poświadczającą zgodność z oryginałem, przy odbiorze należy okazać oryginał. Tłumaczenie można też wykonać z kopii, ale wtedy formuła wskazuje, że sporządzono je z kopii — część instytucji to akceptuje, część nie.